بحران در حزب جمهوری خواه خلق ترکیه اوزگور اوزل در مقابل قلیچ داراوغلو
به گزارش سیاسی، حزب CHP در گذشته هم بحران های زیادی را پشت سر گذاشته، چون که هویت و ساختار حزب از رهبرانش قدیمی تر و قوی تر بوده است. اما این دفعه فرق می کند.
یادداشت مهمان، آذر مهدوان
: چهارم و پنجم نوامبر سال ۲۰۲۳، نقطه عطفی در سیاست ترکیه بود؛ جایی که کمال قلیچ داراوغلو، رهبر کهنه کار حزب جمهوری خواه خلق (CHP)، بعد از سال ها سکان داری و شکست های پی در پی انتخاباتی، کنار رفت و «اوزگور اوزل» با وعده تحول و نگاهی تندتر جای او را گرفت. اما چرا این جابه جاییِ حزبی، امروز (در سال ۲۰۲۶) به یک «بحران ملی» تبدیل گشته که نه تنها احزاب، بلکه دستگاه قضایی و امنیت منطقه ای را تحت تاثیر قرار داده است؟ پاسخ ساده است: CHP بزرگ ترین رقیب اردوغان است و هرگونه لرزش در ستون های این حزب، می تواند سرنوشت انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۸ و آینده سیاسی ترکیه را به کلی تغییر دهد.
اوزگور اوزل که خودرا میراث دار آتاتورک معرفی می کند، در سه سال گذشته توانست موفقیتهای چشم گیری در سیاست داخلی ترکیه به دست آورد؛ به صورتی که CHP بعد از انتخابات شهرداری در سال ۲۰۲۴، تبدیل به نخستین حزب پرطرفدار ترکیه شد و حزب عدالت و توسعه (AKP) را به رتبه دوم راند. همین پیروزی، امید حامیان کمالیست ها را برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۸ بیشتر کرد.
اما دستگیری اکرم امام اوغلو، شهردار استانبول و تیم اجرائی اش که بعنوان رقیب موفق اردوغان شناخته می شد، در عمل روند رشد حزب را با مانع مواجه کرد. ادعای پشتیبانی از تروریسم و فساد مالی از طرف دادگاه عالی ترکیه ضد این شخصیت سیاسی، برگشت او به عرصه قدرت را با چالشی جدی مواجه کرده است. بدشانسی حزب جمهوری خواه خلق فقط به موضوع امام اوغلو محدود نمی شود؛ ماجرا از شکایتی در نوامبر ۲۰۲۳ در دادسرای بورسا آغاز شد. در اکتبر ۲۰۲۵، دادگاه بدوی آنکارا با این استدلال که شکایتی ضد فرد یا نهادِ درستی مطرح نشده (عدم وجود طرف دعوا)، پرونده را مختومه کرد؛ اما در دسامبر ۲۰۲۵، دادگاه تجدیدنظر این رای را رد کرد و پرونده باردیگر به جریان افتاد.
آینده حزب جمهوریخواه خلق چه میشود؟
حزب CHP در گذشته هم بحران های زیادی را پشت سر گذاشته، چونکه هویت و ساختار حزب از رهبرانش قدیمی تر و قوی تر بوده است. اما این دفعه فرق می کند؛ چون تضاد عمیقی میان واقعیت های دنیای سیاست و رویکرد های حقوقیِ دادگاه ها به وجود آمده است. دادگاه راه را برای برگشت کمال قلیچ داراوغلو به کرسی ریاست حزب باز کرده است. از طرفی، تیم اوزگور اوزل هم بر مشروعیت خود تاکید دارد؛ چونکه آنها پیروز انتخابات محلی ۲۰۲۴ بوده، در کنگره رای آورده اند و حمایت عمومی را با خود دارند. اگر هر دو طرف بر حقانیت خود اصرار کنند، امکان دارد حزب در ظاهرِ قانون به دو بخش تقسیم شده و در عمل به دو گروه سیاسی بطورکامل جداگانه تبدیل گردد.
اما سؤال این است: آیا تیم اوزگور اوزل حزب جدیدی تأسیس خواهد کرد؟ درحال حاضر این گزینه بسیار بعید و شبیه به یک «گزینه آخر» است. به نظر می آید تیم اوزل درحال حاضر می خواهد تمام راه های ممکن در درون حزب را امتحان کند؛ همچون اعتراض به حکم دادگاه، مقاومت درونی، درخواست برای برگزاری کنگره فوق العاده و جلب حمایت نمایندگان مجلس و اعضای عادی حزب. همین طور شایعاتی در آنکارا وجود دارد که CHP قصد اعتراض به دیوان عالی کشور (Yargıtay) را دارد تا اجرای حکم را متوقف نماید. راه اندازی حزب جدید پرخطر است و می تواند آرای مخالفان اردوغان را پخش کرده و اوضاع شهرداری ها و انسجام در مجلس را به هم بریزد. دراین میان، برگزاری کنگره بعدی میدان اصلی نبرد خواهد بود. اگر حکم دادگاه اجرائی شود، فشار برای کنگره فوق العاده زیاد خواهد شد. اگر کنگره زود برگزار شود، بحث رهبری داغ می شود؛ و اگر دیر برگزار شود، این شک تقویت می شود که حکم قضایی با هدف بلاتکلیف نگه داشتن حزب قبل از انتخابات صادر گردیده است. با عنایت به صحبت های قلیچ داراوغلو بر مبنای پاکسازی حزب از مفسدان اقتصادی، احتمال دارد او از این وضعیت برای کنار زدن رقبایش و تداوم رهبری در کنگره استفاده نماید.
سیاست تضعیف حزب از طرف آکپارتی
حزب جمهوری خواه خلق، بزرگ ترین رقیبِ حزب عدالت و توسعه (AKP) است و موفقیت آن به معنای تضعیف اردوغان است. کمال قلیچ داراوغلو با سابقه ۱۳ شکست انتخاباتی، برای اردوغان «گزینه راحت تری» محسوب می شد. بنابراین از زمانیکه موضوع تقلب در سی وهشتمین کنگره عنوان شد، رسانه های نزدیک به اردوغان تلاش کردند با تطهیر قلیچ داراوغلو، این مساله را پررنگ کرده و سیاستِ تضعیف CHP را از بستر حقوقی دنبال کنند. «علیرضا آیدین»، خبرنگار سابق دادگاه قانون اساسی، باور دارد این تصمیم «غافلگیرکننده» نبوده و عملیاتی از طرف قدرت حاکم برای تجزیه اپوزیسیون است. او تاکید دارد که این نبرد، نبردِ شخصِ CHP نیست؛ بلکه نبردی برای حق انتخاب مردم، جایگاه مجلس و احقاق حق شهروندی برابر است.
قلیچداراوغلو یا اوزل؛ کدام گزینه برای ایران بهتر است؟
تحولات ترکیه برای ایران بعنوان کشور همسایه از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. اگر سیاستهای قلیچ داراوغلو و اوزل را از نظر منافع ملی ایران بررسی نماییم، در شرایط فعلی سکانداری قلیچ داراوغلو برای ایران گزینه بهتری است. اوزگور اوزل نگاهی غرب گرا و حتی نزدیک به رژیم صهیونیستی دارد؛ تا جایی که در زمان کشتار غزه، پیشنهاد سفر به سرزمین های اشغالی را داد. وی در زمان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه بااینکه اعلام پشتیبانی از ایران کرد، اما مخالفت و انتقاد خود از ایران را هم کتمان نکرد. اما قلیچ داراوغلو سیاستمداری کهنه کار است که همیشه بر توسعه مناسبات با همسایگان تاکید داشته و قبل تر هم در گفتگو با خبرگزاری مهر بر ضرورت توسعه روابط تهران-آنکارا تصریح کرده بود.
تأثیر انحلال کنگره در روند صلح ترکیه با پکک
انحلال کنگره و لغو رهبری اوزل، بحرانی است که می تواند اتحاد مردمی را گرفتار چالش کرده و ترکیه را با بحران داخلی مواجه کند. در حالی که ترکیه به دنبال پیشبرد «روند صلح با پ ک ک» (ترکیه عاری از ترور) است، بی ثباتی در بزرگترین حزب اپوزیسیون می تواند مهم ترین موفقیت آنکارا در این راه را با مانع جدی روبرو کند.
در همین راستا، «دولت باغچلی» رئیس حزب حرکت ملی ترکیه (MHP) ضمن هشدار نسبت به تجزیه حزب، از قلیچ داراوغلو خواسته است با درک مسئولیت تاریخی خود، با اوزل دیدار کرده و با تدوین فرمولی مشترک، از بروز آشوب در این نهاد ریشه دار جلوگیری کند؛ چونکه رسیدن به نتیجه ای مشترک، منافع ملت ترکیه را تأمین خواهدنمود. باغچلی ضمن اشاره به حساسیت شرایط منطقه ای و بلوغ اراده ملی برای «ترکیه ای عاری از تروریسم»، نسبت به عواقب جبران ناپذیر اختلافات داخلی در حزب اصلی اپوزیسیون اخطار داد.
منبع: سیاسی
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب